NATO

NATO:

4 IV 1949 – traktat waszyngtoński (północnoatlantycki), koniec budowy zachodniego, antysowieckiego systemu bezpieczeństwa zbiorowego, początkowo 10 państw (USA, Kanada, Wielka Brytania, Francja, Włochy, Holandia, Belgia, Luksemburg, Portugalia, Islandia), casus foederis to słynny artykuł 5, utrwalenie 2-blokowego podziału Europy, początkowo zarówno struktura obronna, jaki i koordynująca politykę członków w rękach USA

1952 – utworzenie struktur organizacyjnych (których w traktacie nie było)

1955 – przyjęcie RFN  remilitaryzacja (wcześniej nieoficjalne umowy RFN-USA)

Zbrojenia – duże, największe tempo w latach 50, w latach 70 zapisano, że wydatki na nie nie mogą być niższe niż 5% PKB, w efekcie doszło do tego, że w połowie lat 80 w Europie było 25 000 głowic zgodnie ze strategią odstraszania atomowego (długo przewagę miało USA, dopiero na początku lat 70 się to wyrównało), oczywiście były protesty (Kościół, pacyfiści, Pugwash i wiele innych)

Doktryny:

1. wyzwalania (lata 50) – wojna totalna, z użyciem broni jądrowej włącznie
2. elastycznego reagowania (lata 60/70) – wojna ograniczona, rodzaj użytej siły zależy od sytuacji
3. raport Harmela (1967) – dialog polityczny ze Wschodem przy jednoczesnym wzmacnianiu obrony
4. doktryna Reagana (lata 80) – ograniczona wojna jądrowa w Europie, jeśli ZSRR zaatakuje bronią konwencjonalną, USA ma prawo odpowiedzieć atomem (w szczególności bombą neutronową), obronę zapewnić miało SDI, sojusznicy europejscy poczuli się zagrożeni i zaczęli szukać alternatywy, stąd ESDI
5. odprężenia (od 1985) – redukcja wydatków, rozbrojenie

1986 – spotkanie Reagan-Gorbaczow w Rejkiawiku, Reagan wychodzi z propozycją „opcji zerowej” – wycofania głowic średniego zasięgu (1000-5500 km) z Europy przez obydwie strony, Gorbaczow dorzuca broń krótszego zasięgu (500-1000 km)

XII 1987 – traktat INF, większe redukcje w ZSRR

30 V 1989 – spotkanie Rady Północnoatlantyckiej (NAC) w Brukseli, wydanie deklaracji z okazji 40-lecia sojuszu, zauważenie przemian w bloku wschodnim, „Całościowa koncepcja kontroli zbrojeń i rozbrojenia” – przedmiotem negocjacji mogło być wszystko

5-6 VII 1990 – kolejne posiedzenie NAC w Londynie, „Deklaracja o przeobrażonym Sojuszu”, zgoda na ESDI i na porozumienie z Układem Warszawskim

19 XI 1990 – z okazji szczytu KBWE w Paryżu wspólna deklaracja NATO i UW o wyrzeknięciu się wzajemnej wrogości

6-7 VI 1991 – posiedzenie NAC w Kopenhadze, przyjęcie dokumentu „Partnerstwo z krajami Europy Środkowej i Wschodniej”, bezpieczeństwo NATO zależy od bezpieczeństwa reszty Europy, stąd zainteresowanie tymi kwestiami, intensyfikacja kontaktów z krajami regionu, ale na razie nic więcej

1 VII 1991 – rozwiązanie UW

7-8 XI 1991 – szczyt NAC w Rzymie, „Nowa koncepcja strategiczna Sojuszu”, zredefiniowanie zagrożeń po rozpadzie bloku wschodniego (destabilizacja w regionie Europy Środkowej i Wschodniej, przemiany w ZSRR, zbrojenia krajów Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, zagrożenia globalne), główne elementy ich przezwyciężania to: dialog, współpraca i utrzymanie zdolności do zbiorowej obrony, przyjęcie Deklaracji rzymskiej – współpraca z WE, KBWE, UZE i RE, wprowadzenie pojęcia „interlocking institutions” – instytucji współdziałających, uznanie Sojuszu za pakt czysto obronny, wprowadzenie strategii „szybkiego reagowania”, zapowiedź redukcji sił zbrojnych, bezpieczeństwo miały zapewniać siły jądrowe USA, Wielkiej Brytanii i Francji, uznanie ESDI za ważną ideę

28 XII 1991 – powołanie NACC (North Atlantic Cooperation Council – Rada Współpracy Północnoatlantyckiej) – NAC i przedstawiciele państw Europy Środkowej i Wschodniej

1 IV 1992 – oświadczenie Komitetu Wojskowego w związku z wojną na Bałkanach, redefinicja funkcji wojskowych NATO, możliwość podejmowania misji ratowniczych i rozjemczych – peace-keeping

4 VI 1992 – szczyt NAC w Oslo, propozycja użyczenia wojsk NATO do misji pokojowych KBWE

VII 1992 – szczyt KBWE w Helsinkach, dyskusja o tym

17 XII 1992 – NAC oświadcza o gotowości Sojuszu do prowadzenia misji pokojowych pod egidą ONZ, zmiana charakteru NATO na ciało użyczające wojsk do operacji pokojowych, również poza obszarem działania zapisanym w traktacie – out of area

NATO a ESDI – ESDI to koncepcja budowy europejskich sił międzynarodowych przez UZE, ale do tego trzeba było pomocy USA, które w imię jedności NATO nie były do tego zbyt chętne i w odpowiedzi wysunęły koncepcję CJTF – Combined Joint Task Forces (Połączonych Sił Szybkiego Reagowania) – sił międzynarodowych NATO, które mogłyby być ewentualnie wypożyczane przez UZE

10-11 I 1994 – szczyt w Brukseli, oficjalnie poparcie ESDI, ale nic więcej, poza tym był problem z „interlocking institutions” (UZE i NATO ścigały się w łapaniu statków z bronią dla Jugosławii i się wzajemnie blokowały – „interblocking institutions”)

3 VI 1996 – spotkanie NAC w Berlinie, kompromis berliński, UZE może prowadzić operacje pokojowe z poparciem NATO i zgodą USA

23-25 1999 – szczyt NAC w Waszyngtonie, formuła „Berlin plus”, zamiast UZE jest UE

Polityka wschodnia:

20-21 X 1993 – sesja NAC w Travemunde, wysunięcie idei Partnerstwa dla Pokoju, formuła „16+1” – współpraca NATO osobno z każdym krajem NACC, sprzeciw Wałęsy, który domaga się pełnego członkostwa

10 I 1994 – oficjalne ogłoszenie PdP podczas szczytu w Brukseli, wzmianka o możliwości rozszerzenia sojuszu

12 I 1994 – spotkanie Grupy Wyszehradzkiej z Clintonem w Pradze w sprawie wejścia krajów regionu do PdP, Wałęsa dalej jest przeciw, ale Pawlak jedzie do Brukseli i podpisuje

5 VII 1994 – szczyt NACC w Stambule, zaakceptowanie polskiego programu PdP

IX 1994 – pierwsze manewry NATO w Polsce

21 XI 1995 – „Studium o rozszerzeniu NATO”, określenie kryteriów wymaganych do przystąpienia (demokracja, przestrzeganie zasad i norm OBWE, aktywny udział w PdP), kluczowym elementem współpraca z Rosją

27 V 1997 – Układ stanowiący o stosunkach NATO-Rosja, powołanie Rady NATO-Rosja, cena za zgodę Rosji na rozszerzenie

8-9 VII 1997 – szczyt NATO w Madrycie, zaproszenie Polski, Czech i Węgier, UE chciała jeszcze Słowację i Rumunię, ale USA się sprzeciwiły

30 VII 1997 – spotkanie NACC w Sintrze, przekształcenie NACC w EAPC – Euro-Atlantic Partnership Council (Radę Partnerstwa Euroatlantyckiego

16 XII 1997 – podpisanie dokumentów akcesyjnych

12 III 1999 – uroczyste złożenie ratyfikowanych dokumentów w depozycie w mieście Independence, tym samym ich wejście w życie

IV 1999 – szczyt w Waszyngtonie z okazji 50-lecia sojuszu, w cieniu wojny o Kosowo, USA wysuwają koncepcję sojuszu globalnego, interweniującego na całym świecie, poparcie ze strony nowych członków, ale sprzeciw reszty, (Wielka Brytania dopuszcza taką możliwość ale z mandatu RB), kolejnym punktem spornym była modernizacja sił zbrojnych (DCI – Defense Capability Initiative, zwiększenie nakładów na wojsko przez Europę), w odpowiedzi Niemcy przedstawiają własną koncepcję sił szybkiego reagowania, zapowiedź dalszego rozszerzenia (Litwa, Łotwa, Estonia, Słowacja, Słowenia, Rumunia, Bułgaria, Macedonia, Albania), etapem przejściowym MAP – Membership Action Plan (Plan Działań na rzecz Członkostwa), tymczasem Rosjanie zawieszają współpracę (w I 2000 powracają do niej, ale są to rozmowy jałowe)

NATO po 11 września:

12 IX 2001 – Rada NATO decyduje po raz pierwszy w historii o uruchomieniu art.5

2 X 2001 – USA przedstawiają dowody na zorganizowanie zamachu przez Al-Kaidę, wybucha dyskusja, czy terroryzm podpada pod zagrożenie militarne

7 X 2001 – początek operacji „Enduring Freedom”, czyli interwencji w Afganistanie, bez udziału NATO, żeby sobie nie wiązać rąk koniecznością uzgadniania posunięć z sojusznikami, tylko z osobnym wsparciem Niemiec, W. Brytanii, Francji i Polski, w sumie poparcia udzieliły 83 państwa, w tym Francja i Rosja (która wymusiła na krajach Azji Środkowej otwarcie lotnisk dla sił USA

ok. 20 XII 2001 – zakończenie większych walk, upadek reżimu talibów, w Afganistanie instalowane są siły ISAF – International Stability Assistance Forces, pod dowództwem brytyjsko-tureckim (później niemiecko-holenderskim), a w końcu (11 VIII 2003) siły amerykańskie pod egidą NATO

W sumie – NATO sprawdziło się jako sojusz (użycie art.5), ale nie sprawdziło się militarnie (bo USA nie miały woli, by z niego skorzystać), najważniejszym efektem było wznowienie dialogu z Rosją

3 X 2001 – spotkanie Putin-Robertson

XI 2001 – wypowiedź Blaira w sprawie reformy Rady NATO-Rosja, Rosja nieformalnym 20 członkiem Sojuszu

21-23 XI 2001 – wizyta Blaira w Moskwie, porozumienie z Putinem

27 V 2002 – utworzenie misji łącznikowej NATO w Moskwie

28 V 2002 – nowy układ NATO – Rosja w Rzymie i nowa Rada NATO-Rosja, formuła „20” (teraz „27”), nie „19+1”, Rosja de facto nieformalnym członkiem NATO, określenie obszarów współpracy (walka z terroryzmem, „zarządzanie kryzysowe” (crisis management), nieproliferacja WMD, kontrola zbrojeń, obrona rakietowa – co oznacza, że Rosja godzi się na wypowiedzenie ABM, wg Zięby dlatego, że sama ma coś, co pozwoliłoby przebić się przez NMD, operacje poszukiwacze i ratownicze oraz współpraca wojskowa i cywilna w sytuacjach nadzwyczajnych)

13 V 2003 – porozumienie o wspólnych ćwiczeniach i o statusie sił zbrojnych – SOFA, możliwość ich współdziałania

XI 2002 – szczyt praski, sprawy „nowe” – nowe zdolności militarne, nowi członkowie i nowe stosunki z partnerami, USA przyznają się do fiaska DCI i zastępują je PCC – Prague Capability Commitee (Praskimi Zobowiązaniami Obronnymi), promującymi kraje małe, jednocześnie wychodzą z inicjatywą NRF – NATO Response Force (inicjatywa Powella i Cimoszewicza) – 20 tys. żołnierzy zdolnych do przerzucenia w dowolne miejsce na kuli ziemskiej w ciągu 5 dni, NATO staje się „skrzynką z narzędziami” – wybieranymi stosownie do okoliczności, poza tym decyzja o 2 dowództwach strategicznych: operacyjnym i ds. transformacji sił zbrojnych i innych zasobów, redukcja całkowitej liczby dowództw z 20 do 11 (2 duże i 9 mniejszych), zaproszenie 7 państw (bez Albanii i Macedonii, uznanych za nieprzygotowane oraz Chorwacji, uczestniczącej od paru miesięcy w MAP), ogólnikowa deklaracja o próbach pokojowego rozwiązania kryzysu irackiego

26 III 2003 – podpisanie protokołów akcesyjnych

28 III 2004 – wejście w życie, NATO liczy 26 członków, duży plus pod względem politycznym, ale nie wszystkie kraje są silne wojskowo i mają znaczenie strategiczne, wzmocnienie pozycji Rumunii i Bułgarii w kontekście negocjacji z Unią, ukazanie trudnej sytuacji na Bałkanach (Albania i Macedonia)

Dalsze rozszerzenie – Polska stosuje politykę „otwartych drzwi” wobec UKR, aspirują też kraje bałkańskie, np. CHO

NATO a Irak:

4 XII 2002 – do Europy przyjeżdża Wolfowitz z żądaniem poparcia wojskowego sojuszników, ale napotyka na opór (Niemcy i Francja, które mają poparcie Rosji, Chin i Indii)

30 I 2003 – „list 8” – deklaracja premierów UK, HISZ, POR, DAN, POL, WĘG, WŁO i ustępującego prezydenta CZE – Vaclava Havla, zdedydowane poparcie dla USA, co Chirac uznał za skandal i złamanie europejskiej solidarności, USA tymczasem naciskają na TUR w sprawie otwarcia swojej przestrzeni powietrznej, wystarcza argument 5 mld $, TUR zwraca się do NAC o gwarancje bezpieczeństwa w razie ataku ze strony Iraku (art.4), NAC odmawia z powodu oporu Francji, dyskusję przeniesiono do Komitetu Planowania (w którym FRA nie uczestniczy) i sprawę udało się załatwić

20 III 2003 – początek operacji wyzwalania narodu irackiego od rządu irackiego (USA, UK, AUSTR, POL)

1 V 2003 – Bush ogłasza koniec wojny, co terrorystom jednak nie przeszkadza

Misja stabilizacyjna – plany zaangażowania NATO, które jednak się opiera, czekając na zaproszenie rządu irackiego lub rezolucję RB

Konflikty w Afryce

Chciałbym opowiedzieć Wam o konfliktach, do jakich doszło w Afryce, która chyba najbardziej jeszcze po dziś dzień odczuwa skutki politycznej hegemonii Europy przełomu XIX i XX w. Jak i czasów wcześniejszych.

Z punktu widzenia przyczyn konflikty na Czarnym Lądzie można podzielić na trzy kategorie:

• dekolonizacja

• konflikty terytorialne

• konflikty etniczne

W 1960 r. nastąpiła dekolonizacja prawie całej Afryki. Wiele państw nie było w żaden sposób do tego przygotowanych. Nie było ani wykształconych kadr ani elit. Stad właśnie nieustanne pucze, zamachy stanu, wojny domowe. Każdy chciałsię dorwać do władzy. Nie bez echa przeszły także wpływy i działania ZSRR oraz USA w wybranych nowopowstałych państwach.

Najważniejsze konflikty XX i u progu XXI wieku na kontynencie Afrykańskim:

Algieria 1954 – 1962

Konflikt algierski uważa się za najkrwawszy proces dekolonizacyjny, do jakiego doszło na kontynencie Afrykańskim. Algieria stała się kolonia francuską w roku 1873, zaś została podbita jeszcze w pierwszej połowie XIX wieku. Francuzi uznawali ją za część metropolii, dlatego Paryż nie myślał nawet o przyznaniu jej niepodległości.

1 XI 1954 r. Wybuchło powstanie kierowane przez Arabów z Frontu Wyzwolenia Narodowego. W czasie walk Francuzi prowadzili politykę odwetu i represji. Przyjmuje się, iż w punkcie kulminacyjnym interwencji w Algierii stacjonowało 800 tys. Francuskich żołnierzy. Walka przeniosła się również na obiekty wojskowe nieopodal Paryża. W roku 1958 r. Algierczycy dokonali kilku zamachów bombowych.

W czasie konfliktu rządy we Francji zmieniały się aż trzykrotnie. Początkiem końca takie go stanu rzeczy okazał się rok 1959 r., gdy premierem zastał Charles de Gaulle. Francuski generał pierwszy mówił o prawie samostanowienia Algierii. Przeprowadzone w tej sprawie referendum ukazało przyzwolenie społeczeństwa na taki czyn. Paradoksalnie tuż po tym (V 1961) kilku francuskich generałów zorganizowało pucz w Algierii, nie godząc się na taką politykę państwa. Po podpisaniu tzw. Układów eviańskich 18 marca 1961 Algieria ogłosiła niepodległość – 5 lipca 1962.

Konflikt kongijski

Wielu uważa, że dzisiejsza Demokratyczna Republika Konga (dawny Zair) w 1960 roku była najgorzej przygotowana ze wszystkich państw afrykańskich na uzyskanie niepodległości. Już w roku 1956 w tej dawnej kolonii belgijskiej pojawiły się pierwsze żądania niepodległości. Widząc jak sytuacja wymyka się spod kontroli i chcąc zachować swoje wpływy, Bruksela wyznaczyła termin 30 czerwca 1960 r. jako pierwszy dzień niepodległego Konga. Tyle że cała belgijska kadra oficerska i wyższa urzędnicza pozostały na swoich stanowiskach...

4 lipca 1960 r. wybucha bunt kongijskich żołnierzy, żądających afrykanizacji kadry oficerskiej. Siły belgijskie stłumiły zamieszki. Wykorzystując sytuacje w raju i rozbrojenie armii przez Belgów, prowincja Katanga ogłosiła niepodległość. Jednocześnie Belgowie wkroczyli do stolicy po pretekstem ochrony obcokrajowców W tej sytuacji dopiero co powołane władze poprosiły o interwencję Organizację Narodów Zjednoczonych. „Błękitne hełmy” miały zastąpić siły belgijskie. Co ciekawe, te stacjonowały w Kongo aż 3 lata, będąc olbrzymim obciążeniem dla budżetu narodów ONZ.

W rok po wycofaniu się wojsk NZ (1965) gen. Mobutu dokonał zamachu stanu. Umocnił on jedność Konga. Dążenia separatystyczne na terenie Katangi nie ustały. Jednak w 1977 i 1978 roku wojska rządowe kończył konflikty zwycięstwem.

Sytuacja W DRK nadal nie może być uważana za stabilną, zaś do dziś wspomniana interwencja ONZ budzi kontrowersje. Wbrew zapisom Karty Narodów Zjednoczonych siły NZ stały się stroną w konflikcie. Warto jeszcze wspomnieć o wydaleniu z Konga radzieckich ekspertów – zimna wojna.

Konflikt biafrański

U podnóża konfliktu leżało zróżnicowanie kulturowe, etniczne i ekonomiczne Nigerii. Była brytyjska kolonia uzyskała niepodległość 1 czerwca 1960 roku. Przy dwóch zamachach stanu w 1966 dały o sobie znać antagonizmy plemienne. Bogaty wschód Nigerii chciał wyłączności na dysponowanie zasobami naturalnymi. Zgody nie uzyskała i tak narodziła się Biafra, którą w latach 1967-1970 uznało zaledwie kilka państw. Po wojnie integralność Nigerii wróciła do normy. Normalizację stymulował głównie Zachód zainteresowany nigeryjskimi złożami ropy naftowej.

Republika Południowej Afryki

Ideologia apartheidu. Segregacja rasowa stała się faktem. Na terenach nieprzydatnych z gospodarczego punktu widzenia tworzono tzw. Bantustany na ludności kolorowej. Zmiany przyniósł dopiero rok 1990. Cztery lata później na wolność wyszedł Nelson Mandela. Tuż po tym został prezydentem RPA. Zniesiono wszystkie akty prawne odnoszące się do segregacji rasowej. Warto wspomnieć o Afrykańskim Kongresie narodowym, który reprezentował interesy rdzennych mieszkańców terenów RPA.

Rodezja Południowa (Zimbabwe)

Konflikty w Afryce niemal zawsze przebiegały na linii tubylcy – administracja metropolii. W ówczesnej Rodezji sytuacja była podobna, ale nie taka sama. Gdy władze brytyjskie odmówiły Rodezji przyznania jakiejkolwiek autonomii, w 1965 r. grupa białych osadników ogłosiła jednostronny akt niepodległości. NZ nałożyły sankcje na samozwańcze państwo Rodezji, lecz nie były one przestrzegane m.in. przez RPA i prowadzącą w Angoli wojnę kolonialną Portugalię.

Najważniejszymi organizacjami ruchu narodowowyzwoleńczego były Afrykański narodowy Związek Zimbabwe (ZANU) Roberta Mugabe (Shona) oraz Afrykański Ludowy Związek Zimbabwe (ZAPU) Joshuy Nkomo ( plemie Ndebele). To rozbicie znacznie obniżało efektywność działań partyzanckich prowadzonych do końca lat 60. Dopiero w 1976 r. doszło do porozumienia i powstał Front Patriotyczny Zimbabwe, uznany niebawem przez OJA i NZ za jedynego reprezentanta ludności cywilnej. Państwa sąsiadujące z Zimbabwe spierały działania partyzantki FPZ.

Sukcesy partyzantów skłoniły władze Rodezji do szukania porozumienia. Od 10 IX do 21 XII 1979 roku odbyła się w Londynie konferencja, na której przyjęto konstytucję dotychczasowej brytyjskiej kolonii. Od 18 IV Zimbabwe jest niepodległym państwem.

Wojna w Angoli

Angola była kolonią, a po II wojnie światowej prowincją zamorską Portugalii. Kolonizatorzy od samego początku byli nastawieni na doprowadzony do granic możliwości wyzysk pozyskanych terenów. W latach 70. Lizbona czerpała niemal 33 % swojego dochodu narodowego właśnie zdobytych 400 lat temu.

Na skutek wyłamania się Portugalii z uczestnictwa w procesie dekolonizacyjnym w 1961 r. w Angoli wybuchła, trwająca 14 lat, wojna partyzancka skierowana przeciwko ówczesnym władzom. Z Portugalczykami walczyły trzy angolskie ugrupowania: Ludowy Ruch Wyzwolenia Angoli (MPLA), Narodowy Front Wyzwolenia Angoli (FNLA) oraz narodowy Związek Na Rzecz Całkowitego Wyzwolenia Angoli (UNITA). Ze względu na trudny teren walki nie były zbyt intensywne. Portugalczycy najczęściej korzystali z wsparcia powietrznego.

Polityka Portugalii wobec angolskiej kolonii uległa diametralnej zmianie, gdy w 1974 roku w Lizbonie wybuchła tzw. rewolucja goździków, wieńcząca czterdziestoletnią dyktaturę. Władzę przejął gen. Antonio de Spinola. Porozumieni nie było jednak łatwe, gdyż wspomniane trzy partie walczyły także między sobą. FNLA otrzymywała pomoc z Chin, MPLA z ZSRR, zaś stosunkowo najsłabsza UNITA starała się rozszerzać swoje wpływy na jak największym obszarze Angoli. Długi okres walk partyzanckich zakończyło tzw. Porozumienie z Avlor podpisane 15 stycznia 1975. Na jego mocy miał powstać koalicyjny rząd, w skład którego weszli przedstawiciele trzech największych partii Angoli. Po ponad 400 latach portugalska kolonia uzyskała niepodległość. Jak się jednak okazało, w chwili zakończenia walk partyzanckich, rozpoczęła się wojna domowa o pełnię władzy.

Dzięki wsparciu ze strony ZSRR i Kuby MPLA bardzo szybko pokonał FNLA i UNITA. Wówczas Angola stała się państwem realizującym złożenia socjalizmu. W tym momencie w konflikt wmieszała się Republika Południowej Afryki, która nie chciała, by w Angoli władzę przejął wrogi niej rząd (kwestia kontrolowanej przez nią Nanibii). Dlatego zaczęła szkolić jednostki FNLA oraz UNITA. W Angoli pojawili się również agenci CIA, którzy mieli stanowić przeciwwagę dla działań ZSRR. Amerykanie finansowali UNITA oraz FNLA.

Pod koniec lat 80. odprężenie w stosunkach ZSRR-USA pozwoliło na porozumienie zawarte pomiędzy wspomnianymi mocarstwami oraz Kubą, RPA i Angolą (NY 1988). W 1991 Kubańczycy opuścili Angolę. Rok później odbyły się wolne wybory. Zwycięzcą okazał się MPLA, z czym nie mógł o pogodzić się UNITA, którego jednostki wróciły do buszu. Walki rozgorzały na nowo.

W 1997 r. powstał rząd jedności narodowej z Jose Eduardo dos Santosem (MPLA) jako prezydentem i Jonasem Savimbi (UNITA) jako wiceprezydentem.

22 lutego 2002 roku, śmierć Jonasa Savimbi - przywódcy UNITA, doprowadziła do kolejnego zawieszenia broni. Sytuacja w kraju zaczyna ulegać poprawie, jednakże prezydent Jose Eduardo dos Santos nie zdecydował się jak dotąd na przywrócenie zwieszonych w 1998 roku demokratycznego sposobu sprawowania władzy.

Somalia

Somalia jest państwem, które niepodległość uzyskało w wyniku połączenia byłych kolonii - włoskiej i brytyjskiej. Jej suwerenność liczy się od dnia 1 lutego 1960 r. Tuż po tym jej władze rozpoczęły politykę zmierzającą do zjednoczenia ziem zamieszkanych przez ludy Somalii. Pojawiły się roszczenia terytorialne wobec sąsiadujących z nią Kenii oraz Etiopii. Przez cztery kolejne lata trwały walki graniczne wojsk rządowych oraz ruchu lokalnych plemion, dążących do połączenia z Somalią. Działania wojenne wznowiono w latach 1977 – 1978. Wówczas Etiopię wspierali żołnierze kubańscy oraz doradcy wojskowi z ZSRR. Walki przygraniczne wielokrotnie się powtarzały

Etiopia, Erytrea, Somalia

W międzyczasie w na terenie obu tych państw dały o sobie znać dążenia separatystyczne, szczególnie w etiopskiej niegdyś Erytrei – dawnej kolonii włoskiej. Roszczenia Etiopii miały podstawę historyczną, jednak Erytrea chciała zachować niezależność. Spór rozwiązało ONZ. Erytrea została włączona do Etiopii jako autonomiczna prowincja. Decyzja weszła w życie 12 września 1952 roku. Niespełna dziesięć lat później zaczęły wybuchać zamieszki inspirowane działalnością Erytrejskiego Frontu Wyzwolenia. cesarz Hajle Sylliase I dążył do pacyfikacji Erytrei. Przez długi czas toczyły się walki. Pod pretekstem walki z głodem władze dokonywały masowych przesiedleń. W 1993 r. pod nadzorem NZ w autonomicznej jak dotąd prowincji przeprowadzono referendum w sprawie samostanowienia Erytrei. Mieszkańcy powiedzieli „tak”. O maja 1993 r. Erytrea jest niepodległym państwem.

Liczne konflikty przygraniczne zostały zakończone 18 czerwca 2000 r., kiedy to w Algierze obie strony podpisały porozumienie kończące wojnę. Obecnie słyszy się o „prowokujących” rozmieszczeniach na terenach przygranicznych wojsk etiopskich.

W styczniu 1991 r. połączone siły ugrupowań opozycyjnych, którym przewodziły Zjednoczony Kongres Somalijski (USC) i Somalijski Ruch Narodowy (SNM), obaliły rządzący krajem od ponad 20 lat reżim prezydenta gen. Siada Barre. Władzę nad stolicą i południem Somalii przejął USC. Gdy tylko zabrakło wspólnego wroga, w Kongresie szybko wybuchły niesnaski, które pod koniec 1991 r. przekształciły się w otwartą wojnę. Podziałom w USC sprzyjał również klanowy charakter społeczeństwa. Przywódcy każdego z sześciu klanów marzą o zdobyciu pełni władzy. Dlatego już w 1992 r. doszło do podziału Zjednoczonego Kongresu Somalijskiego.

Areną najkrwawszych walk było w latach 90. południe Somalii, gdzie leży stolica kraju Mogadiszu. Miasto chcieli kontrolować wszyscy główni pretendenci do władzy. Doprowadziło to do sytuacji znanej już wcześniej z Bejrutu – podziału Mogadiszu na sektory kontrolowane przez bojówkarzy poszczególnych "panów wojny". Zaś anarchię na prowincji skrupulatnie wykorzystywali zwykli bandyci. Mieszkańcom pogrążonego w chaosie kraju zajrzał głód w oczy. Dlatego w latach 1992–1995 porządek w Somalii próbowały przywrócić siły ONZ oraz wojska amerykańskie. Jednak ataki bojówek, szczególnie tych podległych gen. Aididowi.

Powstały w 2000 r. rząd Somalii, którego premierem jest obecnie Hassan Abshir Farah, sprawuje tylko ograniczoną kontrolę nad częścią Somalii. Jako że część "panów wojny" nie uznaje nowych władz, mają one problemy z przejęciem pełnej władzy nawet nad stolicą.

Mówi się, że Somalia pozostaje obecnie bardziej pojęciem geograficznym niż państwem. . Brak władzy centralnej uczynił z Somalii znakomitą bazę dla różnego typu nielegalnych działań. Kraj ten, gdzie bez problemów mogą działać fundamentaliści islamscy, wzbudził zainteresowanie siatki terrorystycznej Osamy ben Ladena. Obecnie Amerykanie zamierzają wykorzystać podziały plemienne w taki sam sposób, jak uczynili to w Afganistanie, by uderzyć w siatkę Al.-Qaidy.

Czad

Konflikt wewnętrzny w Czadzie rozgrywał się w latach 1966 - 1990. U jego podłoża leżały różnice kulturowe i wyznaniowe, jakie podzieliły mieszkańców północy i południa. Arabskie i berberyjskie plemiona południowe nie akceptowały dominującej roli mieszkańców północnej części tej byłej francuskiej kolonii. Na przełomie lat 60. i 70. konflikt został umiędzynarodowiony. Libia opowiedziała się po stronie ugrupowań lewicowych, zaś Francja wspierała konserwatystów. Siły obu tych państw operowały w czadzie w latach 1983-1984.

W 1990 r. obalono dotychczasowego dyktatora Hissena Habre’a. Wówczas rozpoczął się proces demokratyzacji kraju. Zctery lata później Międzynarodowy trybunał Sprawiedliwości odrzucił roszczenia Libii do obszaru Aouzou – części terytorium Czadu. Jej wojska musiały się wycofać.

Zamknięcie:

• częsty brak stabilizacji

• łamanie praw czałowieka

• brak własnych elit i nadszarpnięty dorobek kulturowy jako efekt czasów kolonialnych dają znać o sobie do dziś

Epilog :

Przyznaję, że poniższe informacje, w przeciwieństwie do powyższych, są zrobione „na odwal się”. To uzupełnienie tego, czego nie powiedziałem na wykładzie. Wiadomo, czasu nie ma za dużo... Jednak za to, co znajdziecie wyżej, ręczę 

Sudan

W roku 1948 kraj uzyskał autonomię, a pierwszego dnia 1956 roku niepodległość. Błyskawicznie doszło do konfliktu między zamieszkującą północną część kraju ludnością arabską i żyjącymi na południu ludami murzyńskimi. Na rasowe podłoże konfliktu nakłada się również religijne, gdyż Arabowie są prawie wyłącznie muzułmanami, a murzyni to w dużej mierze chrześcijanie i animiści. Pierwsza wojna domowa skończyła się w 1972 przyznaniem południu autonomii. Jednak 9 lat potem jej ograniczanie spowodowało wybuch nowej wojny, w której według szacunków zginęło do dzisiaj ponad 2 miliony ludzi.

Ruanda

Pamiętajcie o walkach dwóch plemion – Tutsi i Hutu. 1995 i 19997 – masakry, w zasadzie dokonano tam ludobójstwa.

.

Krytyczna Analiza Dyskursu (ang. critical discourse analysis) - subdyscyplina językoznawstwa zajmująca się społecznym aspektem funkcjonowania językowego - dyskursem. Rozumiana jest jako semioza, czyli wytwarzania znaczeń poprzez bogactwo środków semiotycznych, obejmujących język werbalny oraz język wizualny w odniesieniu do procesów i zjawisk społecznych. Dyskurs jest kluczowym czynnikiem w konstrukcji życia społecznego i ma w nim siłę sprawczą, odnosi się do języka w użyciu do publicznych wystąpień lub też do języka mówionego oraz sposobów wypowiadania się.

AD. Lokucja -to jest temat (każda wypowiedźma jakiśtemat) -język, kod, pismo, mowa -materialny wyraz przekazu -komunikacyjnej treści ZNAKI I KODY

AD. Illokucja -remat(intencja, dlaczego ktoścośtakiego mówi, znajduje sięw różnych środkach językowych -motywacja, intencja, obraz mentalny, założenia wypowiedzi, cele rola -obraz rzeczywistość-wyobrażenie, postawa, wartości, znaczenie –WIEDZA

AD. Perlokucja -sprzężenie zwrotnej -co ktośrobi z tym tematem, rematem i czy go to zmienia (chodzi o władzęi wiedzę) -tutaj jest teżprzemoc symboliczna -wzorce zachowań, kulturowe uwarunkowania, rytuały, odbiór -WŁADZA, sprzężenie zwrotne 

ADH (adhesion) - wskaźnik wykorzystywany w badaniach telemetrycznych do oszacowania procentowego udziału grupy docelowej programu telewizyjnego w stosunku do jego całkowitej widowni. 

AFF (ang. affinity) - wskaźnik wykorzystywany w badaniach telemetrycznych do oceny oglądalności programu telewizyjnego przez grupę docelową w stosunku do całej jego widowni. Wskaźnik AFF wyrażony jest w postaci procentowej. Jeżeli wskaźnik wynosi 100%, to oznacza, że oglądalność programu w grupie docelowej jest taka sama jak w całej populacji. Wskaźnik wynoszący powyżej 100% informuje, że oglądalność danego programu w grupie docelowej jest wyższa, niż w całej populacji. Można wtedy wnioskować, że program jest właściwie dopasowany do swojej widowni (jest rzeczywiście odbierany przez grupę docelową, a nie przez przypadkowych widzów). 

AIDA -Attention, Interest, Desire, Action (Satisfaction) 

ATS (ang. average time spend) - wskaźnik wykorzystywany w badaniach telemetrycznych do oszacowania średniej liczby godzin i minut spędzonych na oglądaniu telewizji (stacji telewizyjnej) przez statystycznego telewidza w wybranym odcinku czasu (tygodniu, miesiącu, roku). 

ATV (ang. average time viewing) - wskaźnik wykorzystywany w badaniach telemetrycznych do określenia średniej długości czasu oglądania telewizji w wybranym okresie (tygodniu, miesiącu, roku). Wskaźnik ten wyrażony jest w godzinach i minutach; podawany jest na podstawie szacowania czasu oglądania telewizji przez wszystkich uczestników widowni objętych badaniem telemetrycznym.

Audience share - wskaźnik wykorzystywany w badaniach telemetrycznych do określenia średniego czasu oglądania programów stacji telewizyjnej przez uczestnika widowni, w stosunku do całkowitego czasu spędzonego przez niego przed telewizorem. 

Analiza Zawartości to technika badawcza (zespół technik badawczych) służąca do obiektywnego, systematycznego i ilościowego jawnej zawartości przekazu.  Typy: retoryczna, narracyjna, dyskursu  AZ jest zespołem różnych, apriorycznych technik, badających w sposób obiektywny, całościowy, systematyczny i ilościowy jawną zawartość przekazu oraz pozwalających na uzyskanie powtarzalnośći wiarygodnych wyników dających się ekstrapolować na całą populację 

Badania analityczne -diagnoza i wyjaśnianie zjawisk, postaw i warunków-odpowiedzenie na pytanie dlaczego?-kilka zmiennych, tesyzacja hipotez -relacja wewnętrzne między zmiennych (korelacje) styl życia a oglądane audycje 

Badania deklaratywne - czytelnictwo, słuchalność, telemetria 

Badania eksperymentalne -Eye-tracking, Shadows, Garbage research, Mystery Shopping Badania ilościowe (ile, gdzie, iedy, kto, jak?) -> Face-to-face (on-street, CLT, dzienniczek) 

Badania jakościowe(jak, dlaczego, po co) -> FGD, IDI , obserwacje terenowe, badania etnograficzne 

Badania internetowe - ePanele, Polskie Badania Internetu - Megapanel PBI, Gemius, Web Crawling, Data Mining

Badania opisowe -diagnoza bieżących warunków lub postaw -co istnieje tu i teraz (np. stopa bezrobocia, opinie elektoratu o kandydatach, bieżące gusta audytorów) 

Badania reaktywne (reakcja z respondentem - potrzeba człowieka), np badania sondażowe 

Badania niereaktywne (badanie wytworów kultury, analiza dyskursu, analiza narracji)

Badania sondażowe [opisowe + analityczne]- sondaże opisowe, sondaże analityczne, metodologia kwestionariusza, sondaże telefoniczne, CAPI, CAWI, CATI) 

Badania telemetryczne (ang. TV-audience research) -badania, których celem jest systematyczny pomiar oglądalności kanałów i programów telewizyjnych. Pozwalają na ustalenie: 1. udziału stacji telewizyjnych w całym rynku 2. liczebności widowni programów oraz stacji telewizyjnych 3. przepływów widowni pomiędzy stacjami 4. struktury społeczno-demograficznej widowni poszczególnych stacji.
Telemetria to elektroniczny system pozwalający pozyskiwać i przetwarzać dane (z minutową dokładnością) z panelu gospodarstw domowych wyposażonych w telewizory. Pomiar sygnału telewizyjnego urządzenia elektronicznego podłączone do telewizora pozwalają określić, czy telewizor jest włączony oraz jaki kanał oglądają domownicy. Niezwykle pomocnym narzędziem jest pilot telemetryczny, którego używają respondenci w momencie oglądania, „lokalizuje” on daną osobę, ma również możliwość wydawania opinii o programie, czy rejestrowaniu gości. Każdy domownik posiada swój własny guzik, za pomocą którego można odnotować co, kiedy i jak długo ogląda np. dziecko lat 12 czy emerytka lat 70.

Badanie naukowe to bardzo szeroki termin, którego używa się na określenie niemal wszelkiej działalności naukowej człowieka. Badaniami nazywa się zarówno eksperymenty, gromadzenie danych z natury, analizę statystyczną, studiowanie literatury źródłowej czy analizowanie zebranych danych i wyciąganie z nich wniosków. 

Baza danych - jest to arkusz / tabela zawierająca na jednej ze współrzędnych oznaczenia poszczególnych testów, na drugiej zaś - warianty odpowiedzi na każde z podstawowych w kluczu kategoryzacyjnych pytań. 

CAPI (Computer Assisted Personal Interview) – wywiady wspomagane komputerowo na specjalnie przygotowanym do tego celu oprogramowaniu. Wielką zaletą tych badań jest fakt, że wszystkie dane są automatycznie zapisywane na dysku twardym komputera, co następnie umożliwia ich łatwy eksport przez szyfrowane połączenie. Przeszkolony ankieter przez Dział Realizacji i/lub Badań, ma możliwość prezentowania respondentowi wszelkiego rodzaju materiałów multimedialnych (oczywiście jeżeli wymaga tego badanie). 7

CASI – ( computer assisted self-interviewing ) stosowana w socjologii metoda badania sondażowego. Respondent samodzielnie wypełnia komputerową ankietę wpisując swoje odpowiedzi do, przyniesionego przez pracownika organizacji badawczej, komputera. 

CATI (Computer Assisted Telephone Interview) – telefoniczne wywiady wspomagane komputerowo dają możliwość realizowania dużych prób celowych lub ogólnopolskich w szybkim czasie i przy mniejszych kosztach. Dzięki specjalistycznemu oprogramowaniu eksport danych po zakończonym badaniu jest bardzo szybki, a tym samym czas oczekiwania na raport jest krótszy. Przeszkolony ankieter przez Dział Realizacji i/lub Badań, przeprowadza wywiady z respondentami według ściśle określonego scenariusza. Wszyscy ankieterzy są poddawani kontroli wykwalifikowanych supervisorów, dzięki czemu badanie jest ściśle kontrolowane. Niewątpliwą zaletą tych badań jest anonimowość respondenta co daje mu swoiste poczucie bezpieczeństwa, a tym samym zezwala na szczere i bardziej śmiałe udzielanie odpowiedzi. Respondenci w badaniach CATI są zwykle albo losowani z bazy danych (np. w badaniach satysfakcji klientów) albo dobierani poprzez losowe tworzenie numerów telefonów – taka metoda nazywa się RDD (ang.Random Digit Dial).

CAWI (Computer Assisted Web Interviews) – wywiady realizowane za pośrednictwem internetu, metoda zbierania informacji w ilościowych badaniach rynku i opinii publicznej, w której respondent jest proszony o wypełnienie ankiety w formie elektronicznej Wielką zaletą tych badań jest fakt, iż można je realizować na bardzo dużych próbach (często bardzo specyficznych), w szybkim czasie i stosunkowo niskich kosztach. Respondent czuje się anonimowy, co daje mu możliwość udzielania odpowiedzi na pytania (np. odnośnie wysokości zarobków). Dzięki specjalistycznemu oprogramowaniu eksport danych po zakończonym badaniu jest bardzo szybki, a tym samym czas oczekiwania na raport jest krótszy.7

CLT (Central Location Test) – są to badania konsumenckie dzięki którym w łatwy i szybki sposób można przeprowadzić testy smakowe, testy zapachowe, testy reklam, itd. Instytut Almares posiada własne studio do przeprowadzania testów CLT, przez co koszty realizacji tego typ badań jest znacznie niższy niż u konkurencji. Studio jest wyposażone w laptopy z podłączeniem do internetu, przez co istnieje możliwość realizacji badania na platformie klienta (odpowiedzi z kwestionariusza są umieszczane bezpośrednio na serwerze klienta). 

Clutter - wskaźnik wykorzystywany w badaniach reklamy, oznaczający ilość czasu przeznaczonego w stacjach telewizyjnych na emisję spotów reklamowych, zapowiedzi filmowych, komunikatów i wszelkich innych treści nie należących do ramówki telewizyjnej. Innymi słowy clutter to wskaźnik tzw. szumu reklamowego. Przedstawiany jest często w postaci procentowej, jako liczba minut przeznaczonych na emisję reklam i innych komunikatów w stosunku do jednej godziny nadawania programu. Wskaźnik clutter obliczany jest osobno dla poszczególnych godzin emisji programów stacji telewizyjnych: przedpołudniowych, popołudniowych, wieczornych i nocnych. Wskaźnik ten ma duże znaczenie dla planowania kampanii reklamowych przez media plannerów. Z najwyższym wskaźnikiem szumu reklamowego spotykamy się zwykle w godzinach o najwyższej oglądalności telewizji. Dopuszczalna długość czasu przeznaczonego na emisję reklam, jest prawnie uregulowana - nie może przekraczać 12 minut na 1 godzinę nadawania programu. 

CPP (ang. Cost per Point) -wskaźnik wykorzystywany w badaniach telemetrycznych do oszacowania średniego kosztu dotarcia emitowanej reklamy do 1 procenta telewidzów. 

CPT (ang. Cost per Thousand) - wskaźnik wykorzystywany w badaniach telemetrycznych do oszacowania średniego kosztu dotarcia emitowanej reklamy do 1 procenta grupy docelowej. 

Debriefing -ustne podsumowanie, po badaniu 

Diada - między FGI i IDI - 2 respondentów naraz - kontrdyskusja - minimalizacja dominacji tematów pobocznych

FGI - Zogniskowane wywiady grupowe (wywiad interakcyjny z 7-9 osobami) -> Minigrupa (4-5 osób), grupa przedłużona (exteded group), grupa powtarzana (recovent group), grupa znajomych (affinity group) .  Najważniejsze techniki: Asocjacje -wyobrażeniowy profil użytkownika / typowe sytuacje konsumpcyjne, Animalizacja, Personifikacja, Uzupełnienie –komiks, Konstrukcje -Rodzina / Firma (hierarchizacja rynku, kolaż), Ekspresja -psychodrama, fantazja (Kraina, wyspa, lustro, targi, drzwi, stars, fotografia etc.)  Podkreśla ona aktywność prowadzącego (moderatora), który zadaje pytania – prowadzi wywiad równocześnie z kilkoma osobami. Nazwa „grupa zogniskowana” (focus group) sugeruje, że uczestnicy są skupieni na określonym temacie.  aktywności badawczej polegającej na tym, że moderator prowadzi dyskusję zaproszonych wcześniej respondentów, dobranych zgodnie z kryteriami wynikającymi z celów projektu. Grupa dyskusyjna liczy 6 – 8 osób, dawniej (do końca lat osiemdziesiątych) preferowano grupy większe, od 8 do 12 osób. Jedna sesja trwa zwykle około 2 godzin. Prototypem takiej sytuacji są autentyczne spotkania i dyskusje ludzi w świecie naturalnym. Dyskusja jest prowadzona według opracowanego wcześniej scenariusza, opisującego cele każdego etapu badania (czyli jakie informacje chce się uzyskać podczas tego etapu), czasem (ale nie jest to konieczne) zawierającego także dosłowne brzmienia pytań, które będą zadawane uczestnikom badania. Przebieg dyskusji jest zwykle nagrywany na taśmie magnetofonowej i/ lub video, może być także obserwowany przez lustro fenickie przez osoby znajdujące się w przyległym pokoju (tzw.podglądowni), transmisję video lub transmisję za pomocą Internetu. 

Fidelity -wskaźnik wykorzystywany w badaniach telemetrycznych do oszacowania czasu oglądania programu przez telewidza w stosunku do ogólnej długości trwania programu. Wskaźnik fidelity przedstawiony jest w postaci procentowej. Jeżeli cały program trwa 60 minut, a telewidz ogląda z tego 30 minut programu, to wskaźnik będzie wynosił ~ 50%. Im wyższy wskaźnik, tym bardziej program jest atrakcyjny dla telewidzów. 

GRP (ang. Gross Rating Point) - wskaźnik wykorzystywany w badaniach telemetrycznych do oszacowania oglądalności wszystkich emisji reklamy w jej grupie docelowej. 

Grupa docelowa (ang. target group) - grupa osób będących właściwymi odbiorcami produktów, usług, programów telewizyjnych, stacji radiowych, gazet i czasopism, reklam, strategii promocyjnych itp. 

IDI (In-depth Interview) - pogłębione indywidualne wywiady (1-2 godzinna rozmowa dwóch osób). Zindywidualizowane rozmowy analityka z podmiotem badawczym, mniejsze próbki, długość, bogactwo szczegółów (problem uogólnienia, generalizacji). Ustalony schemat wątków tematycznych -> szczegółowość(pozyskiwanie danych, kodowanie -agregacja, ekscerpcja, prezentacja, raportowanie). Scenariusz -ustalony porządek (porównywalność, intersubiektywność, trafność, wiarygodność). Otwarte pytania! Cel pytającego -
stworzyćwarunki rozmówcy do pełnego wyrażania własnych odczuć, impresji, emocji, motywów, intencji, doświadczeń. Intymnośćmiejsca, czasu, atmosfery -interioryzacja

Klucz kategoryzacyjny- narzędzie stosowane w analizie zawartości, to lista problemów, rodzaj kwestionariusza w formie listy problemów, a nie pytań. 

MBJ - obserwacja terenowa 

Megapanel PBI/Gemius - badanie panelowe polskiego internetu (stan na luty 2007). Badanie, stanowiące standard pomiaru oglądalności witryn internetowych w Polsce, jest prowadzone na zlecenie PBI przez firmę Gemius S.A.. Megapanel PBI/Gemius jest badaniem dostarczającym informacji na temat preferencji i zachowań polskich internautów w sieci. Wyniki stanowią narzędzie pracy wydawców internetowych, domów mediowych i firm prowadzących działania marketingowe i biznesowe w internecie. Są także podstawą do tworzenia analiz na temat rozwoju rynku internetowego w Polsce. 

Miary ważone -miary, które na siebie wpływają(np. mnożniki) -robi sięto np. w gazetach -artykułna 33 stronie ma 2 kolumny, a na pierwszej 1, dlatego to sięmnoży, żeby wiedziećco jest ważniejsze 

NBCP – niezależne badania czytelnictwa prasy - firma, która wykonuje ilościowe (a więc dotyczące konkretnych, dających się opisać liczbowo zjawisk) badania marketingowe oraz badania opinii publicznej. Główne specjalności to badania typu store chceck (odnotowywanie cen i innych danych w sklepach i hurtowniach cash and carry) oraz wszelkiego rodzaju badania ankietowe: zarówno z udziałem ankieterów (telefoniczne, face-to-face) jak i bez ich udziału - respondent wypełnia ankietę sam (pocztowe, prasowe, internetowe, dystrybuowane w miejscach publicznych) 

OTH (ang. Opportunity to Hear) - wskaźnik wykorzystywany w badaniach słuchalności radia do oceny efektywności kampanii reklamowej; określa średnią liczbę kontaktów słuchacza stacji radiowej z reklamą emitowaną na jej antenie w określonym odstępie czasu. 

OTS (ang. Opportunity to See) -wskaźnik wykorzystywany w badaniach telemetrycznych i badaniach reklamy do oceny efektywności kampanii reklamowej; określa średnią liczbę kontaktów osoby z grupy docelowej z reklamą emitowaną w stacji telewizyjnej, w jakimś odstępie czasu. 

PAPI (Paper And Pen Personal Interview) – klasyczna metoda badawcza powszechnie nazywana „papier i ołówek”. Przeszkolony ankieter przez Dział Realizacji i/lub Badań, zostaje wyposażony w papierową wersję ankiety, a następnie realizuje w terenie wywiady z respondentami. Zadaniem ankietera jest pozyskanie odpowiedniej ilości wywiadów na określonej próbie osób.

Proces badawczy - jest to kompleksowy (próba przewidzenia wszystkiego co może wpłynąć na badanie) i proceduralny schemat działań, jakie podejmuje badacz w celu udzielenia odpowiedzi na postawione pytania badawcze. Etapy: problem badawczy -> pytania, tezy i hipotezy badawcze -> wybór metody badawczej -> dobór próby badawczej z określonej populaci -> zbieranie danych -> analiza danych -> uogólnianie (generalizowanie) + raport 

Rama konceptualna dyskursu –  NP.: Czasem powstania przekazu (Ten sam przekaz w różnym czasie - obraz Polki w czasoposmach w przeciągu 30 lat) [Ramy = perspektywy- Rosja vs. UE - w polskich, europejskich i rosyjskich dziennikach). (c)  

Raport badawczy - jest to ostatni etap analizy zawartości. Badacz, pisząc raport badawczy, zdaje relacje odbiorcy w poczynionych założeń, postawionych hipotez oraz pytań badawczych, zastosowanych metod badawczych, stworzonych kategorii badawczych, skonstruowanego klucza kategoryzującego i instrukcji do niego, napotkanych problemów, zakodowanych danych i wreszcie z wyciągniętych wniosków 

Rating - wskaźnik wykorzystywany w badaniach telemetrycznych do określenia odsetka osób, które zetknęły się z emisją konkretnego programu lub reklamy telewizyjnej. 

Reach - wskaźnik wykorzystywany w badaniach telemetrycznych do oszacowania odsetka osób, które przynajmniej raz zetknęły się z emisją konkretnego programu lub reklamy telewizyjnej. 

RSH (ang. reception share) - wskaźnik wykorzystywany w badaniach telemetrycznych do oszacowania średniej dziennej oglądalności programu telewizyjnego w porównaniu do widowni pozostałych programów tej samej stacji. 

Sondaż (w ang. pooling, survey, z franc. sondaże) jest to badanie opinii publicznej, rodzaj badań statystycznych w celu określenia preferencji ludności. Jest to szczególny sposób badania opinii, postaw, wartości, norm społecznych czy aspiracji, przy pomocy wywiadów z konkretnymi ludźmi, najczęściej posiłkujący się z góry przygotowanymi kwestionariuszami. Należy przy tym pamiętać, że żaden sondaż nie daje pełnego obrazu, a jedynie przybliżony wynik. Stanowi jednak silny wyznacznik trendu. Stosowany jest w wielu dziedzinach, m.in.: w badaniu opinii publicznej, w handlu do badania preferencji konsumentów w okresie poprzedzającym wybory (sondaż wyborczy) oraz w zakresie konsumpcji mediów. Sondaż prawidłowo przeprowadzony powinien uwzględniać różne grupy społeczne, wiekowe i zawodowe. 

Top-lines -pisemne opracowanie głównych wyników, przygotowywanie na drugi dzień(top-of-mind reports -z pamięci)

Triangulacja - łączenie badań jakościowych i ilościowych. 

TVR (ang. total viewing rate) - wskaźnik wykorzystywany w badaniach telemetrycznych do oszacowania średniej wielkości widowni wszystkich stacji telewizyjnych w danym okresie czasu. Wskaźnik ten może być wyrażony w liczbach bezwzględnych (milionach osób oglądających telewizję w tym samym czasie) lub odsetkach (jaki % populacji oglądał jednocześnie telewizję). 

Widownia (ang. audience) - ogół osób oglądających program lub stację telewizyjną

Wiedza naukowa: oparta jest na wnioskowaniu;oparta jest na doświadczeniu (obserwacji); naukowcy stosują kryteria logiczne i empiryczne do weryfikacji twierdzeń nauki;nie zadowala się samym opisem, uczonych obowiązuje przestrzeganie trzech podstawowych reguł; wyraźne określenie problematyki badawczej w kontekście dotychczasowej

Wiedza potoczna: nabywamy ją „samoistnie”;wiąże się ona z ograniczonym zasięgiem ludzkiej obserwacji; człowiek kieruje się nie tylko rozumem, ale emocjami,w związku z tym, rzadko jest neutralna; związana jest z wartościowaniem; mówi, co dobre, a co złe;operuje podziałami dychotomicznymi „dobry-zły”; ma tendencje do uogólniania, np. „cała dzisiejsza młodzież” przesiąknięta jest stereotypami, upraszcza, jest sztywna i odporna na zmiany
wiedzy i istniejących teorii;staranne zbieranie danych, umożliwiające kontrolę ich rzetelności; odróżnianie twierdzeń opartych na faktach, od tych, które są domysłami; wyróżnikiem nauki jest neutralność i powstrzymanie się od wartościowania. 

Współczynnik zgodności - liczba wyrażająca jaki procent wszystkich decyzji podjętych na podstawie instrukcji kodowej jest jednakowy dla dwóch niezależnie kodujących ten sam materiał koderów. winien wynosić nie mniej jak 0,8. Wtedy można mówić o pewnej adekwatności klucza kategoryzującego oraz o skutecznym kodowaniu zespołu koderskiego. 

Współczynnik zgodności. Trzy wymiary zgodności klucza: 1. Odtwarzalność - powtórzenie kodowania przez dwie niezależne od siebie działające osoby ze względnie jednakowych wynikiem (test-test) 2. Powtarzalność - umożliwia powtórzenie kodowania ze względnie jednakowym wynikiem po upływie jakiegoś czasu (test-retekst) 3. Wierność - umożliwia powtórzenie kodowania tej samej lub innych osobom z wynikiem maksymalnie zbliżonym dla wyznaczonego wcześniej "ideału" - kodowania dokonanego przez jednego lub kilku niezależnych ekspertów ściśle na podstawie instrukcji kodowej (test-forma)

antro

1) Małgorzata Magda-Czekaj bada nazwiska mieszkańców Olesna pochodzące z wieków:

XVII-XIX

2)Jak zmniejszyła się ludność Olesna po epidemii dżumy na początku XVIII wieku?
zmarło 90% mieszkańców
zmarło ok. 900 mieszkańców

3)W Olesnie brak jest nazwisk żydowskich.

fałsz

4)W XVIII wieku w Olesnie było ... cechów.
11

5) W XVIII wieku w Olesnie najwięcej było przedstawicieli
szewców

6)W którym słowniku notowany jest apelatyw "gniota"? Co on oznacza?

słownik j. polskiego (tzw. warszawski) red. J. Karłowicz, A Kryński, w. Niedźwiedzki
gniota - niezdara niedołęga ślamazara

7) Jak klasyfikuje nazwiska mieszkańców Olesna autorka pracy?
Dzieli je na dwie grupy nadrzędne: derywowane słowotwórczo i niederywowane
słowotwórczo.
Nazwiska niederywowane dzieli na te motywowane genetycznie przez nazwy pospolite i te pochodzące od nazw własnych. Za to te derywowane dzieli na formacje z podstawowym -k w części sufiksalnej, formacje z sufiksem -cki i -ski, formacje z podstawowym -l, -ł, formacje z podstawowym -s w części sufiksalnej, formacje z podstawowym -n w części sufiksalnej, formacje z podstawowym -c w części sufiksalnej, formacje z -r w częśći sufiksalnej, formacje z podstawowym -ch w części sufiksalnej, formacje z -t w częsci sufisalnej, formacje z podstawowym -w, -d, -j, - g w częsci sufiksalnej, formacje powstałe na drodze derywacji fleksyjnej  i nazwiska od przezwisk złożonych

8) Co w słowniku oznacza kwalifikator "f" przy nazwisku Kubatka?
kwalifikator f oznacza to że nazwisko Kubatka ma sufiks żeński i tym samymjest antroponimem żeńskim.

9)Co było podstawą ekscerpcji nazwisk Żydów w Olesnie?
Fakt że nie było ich mało bo w XVIII w. aż 1000 rodzin, poza tym odgrywali istotną rolę gospodarczą i kulturową w Oleśnie.

10)W którym wieku i dlaczego w Olesnie było najwięcej nazwisk niemieckich?
Najwięcej nazwisk niemieckich było ich w XIX wieku bo  219.
Na przyrost nazwisk niemieckich miały wpływ rządy Ottona Bismarcka, który germanizował ludność tych terenów co przejawiało się również z zmianie polskich nazwisk na niemieckie.

11) Jakie przyrostki tworzyły nazwiska kobiet w Olesnie?
Przyrostki -owa, -ka, -ówka/-awka, -ska/-cka, -ina/-yna, -in, -owna/-ówna, -anka, -a

12) Proszę wymienić trzy nazwiska powstałe od skróconych imion chrześcijańskich, znajdujące się w słowniku Magdy-Czekaj.
Kato, Klausa, Grzesz

13)Które przyrostki są najliczniejsze wśród derywowanych nazwisk mieszkańców Olesna?
Najliczniejszy są nazwiska z przyrostkiem -ski (156), następnie z sufiksem -ek (100) i potem z sufiksem -ała (22)

14) Ile nazwisk oleskich zostało utworzonych za pomocą formantu -ke?
Utworzono 13 nazwisk oleskich z pomocą formantu - ke.

15)Z jakim językiem należy związać nazwisko Noster? Jak Państwo wyjaśnią obecność nazwisk tego typu w antroponimii Olesna?
Noster jest nazwiskiem pochodzym z łaciny. Noster czyli Nasz. Znaczenie tego nazwiska posiada funkcję klasyfikująca daną osobę jako członka społeczności, co był istotne w miejscowości w której było dużo obcych np. niemców (bo aż 15 %)

16)W których latach notowane jest nazwisko Kalinka w Olesnie?
Nazwisko Kalinka jest notowane w Oleśnie w latach: 1804, 1885, 1887 i 1890

17) Ile osób nosiło nazwisko Baron?
11

18)Wśród nazwisk oleskich derywowanych dominują nazwiska:
odapelatywne

19)Jarmarki w Olesnie odbywały się w następujące święta:
a. Matki Boskiej Gromnicznej, Boże Ciało, św. Michał

20)W jakim powiecie leżało Olesno w XVIII wieku?
Nie ma takiej informacji w tekści obecnie jest to powiat Oleski przed tem był to powiat Rosenberg

21)Jakie nazwisko było najpopularniejsze w Olesnie?
Nowak

22) W słowniku nazwisk znalazły się nazwiska:
właścicieli okolicznych majątków, dzierżawców, zarządców,kupców, rzemieślników, Niemców, Włochów, Czechów, Żydów

23) Jaką funkcję w antroponimii oleskiej pełnią sufiksy z -n- w części sufiksalnej?
Sufiksy -n w części sufiksalnej w antroponimii oleskiej pełnią funkcję strukturalną czyli pozawalają na to by tworzyć nowe formy nazwisk bez nacechowania emocjonalnego.

24)Nazwisko Mrugała to nazwisko z ... w części sufiksalnej.
ł
25)Co to jest transonimizacja?
 Transonimizacja to proces przechodzenia nazwy własnej z jednej kategorii w nazwę własną innej kategorii, z jednego obiektu na drugi wciąż w obrębie nazw własnych.

26)Najprężniejszy rozwój gospodarczy Olesna nastąpił w wieku:
XIII

27)Obowiązkiem płócienników podczas pożaru było:
przynoszenie wody do głównego zbiornika

28)Dlaczego w antroponimii Olesna znajdują się nazwiska niemieckie?
Bo z powodów historycznych stanowią dużą część nazwiska w całej miejscowość aż 15% wszystkich nazwisk oleskich.

29)Jaka jest, zdaniem Małgorzaty Magdy-Czekaj etymologia nazwiska Cohn?
Według Małgorzaty Czekaj Cohn jest nazwiskiem o pochodzeniu żydowski, korzeni należy szukać w języku hebrajskim w którym to słowo "cohen" oznacza kapłana.

30)Czym różnią się nazwiska odzawodowe od nazwisk przezwiskowych?
Nazwiska odzawodowe pochodzą od zawodu danego członka społecznośći o jego funkcji w grupie, która przynosi mu utrzymanie, za to nazwiska przezwiskowe są stowrzone od przezwisk odnoszących się do cech zewnętrznych, psychicznych, nawyków etc.

31) Jakie są cele pracy Małgorzaty Magdy-Czekaj?
Celem pracy Małgorzaty Czekaj jest stworzenie słownika historycznych nazwisk oleskich, popartego dokumentacją źródłową i uzupełnionego o etymologię. Autorka chce także opisać kontekst socjologiczny i historyczny tworzenia tych nazwisk.

32) Proszę wymienić wszystkie elementy składowe artykułu hasłowego w słowniku Małgorzaty Magdy-Czekaj.
Elementy składowe artykułu hasłowego: kwalifikator f  lub jego brak, liczba nosicieli tego nazwiska, cytaty źródłowe nazwisk wraz z imieniem lub same,  data w której pojawia się zapis o danym nazwisku oraz skrót nazwy źródła, w nawiasie etymologia nazwiska

33)Czym różni się (z punktu widzenia etymologii) nazwisko Lis od nazwiska Wesoły?
Wesoły jest nazwiskiem odprzezwiskowym zaliczającym się do grupy nazwisk pochodzących od przymiotników, za to Lis to nazwiksko pochodząca od nazw zwierząt.

34)Nazwiska mieszkańców Olesna z sufiksem -ski były tworzone również od podstaw imiennych.
prawda

35)Który formant występuje najczęściej w derywowanych nazwiskach odimiennych?
Najcześćiej w derywowanych nazwiskach odimiennych występuje formant -ek.

36)Jak zostało utworzone nazwisko Misterek?
Nazwisko Misterek zostało utworzone albo od nazwy miasta Mister koło Lippstadt albo z średnio-wysoko-niemieckiego apelatywy 'mist' czyli błoto, błoto, brud, gnój.

37)Jakie nazwy miejscowe (z okolic Olesna czy spoza nich?) częściej motywują nazwiska mieszkańców miasta?
Częściej motywują nazwiska mieszkańców Olesna nazwy odmiejscowe nie pochodzące z okolic, tę grupę stanowi tylko 11 nazwisk na 115, reszta to nazwy miejscowe ze Śląska i dalszych regionów polski

38)Jakie problemy pojawiają się przy analizie historycznych dokumentów śląskich z punktu widzenia badacza antroponimii?
Pojawiają się dwa główne problemy. Po pierwsze  jest brak obszerniejszych opracowań na ten temat. Po drugie jako, że jest to jeszcze okres kształtowania się nazwisk (nie jest jeszcze rozpowszechnione nazwisko w takim sensie jak obecnie) tak więc nie funkcjonują one jeszcze w swojej ostatecznej formie, przez to czasem nie można stwierdzić  o ich dziedziczności.

39)Proszę wymienić trzy nazwiska odetniczne, które znalazły się w pracy Magdy-Czekaj.
Cyganek, Turek, Żydziak

40)Kim była Masłówka?
Masłówka była mieszkanką Olesna, na imię miała Anna i wzmianka na jej temat pojawia się w źródłach z 1660 roku, jest wymieniona jako Anna Maslowka

41) W którym roku notowane jest w Olesnie nazwisko Frasek?
1899

42)Sufiksem posiadający l/ł w części sufiksalnej pełnił funkcję
ekspresywna

43)Czy nazwiska mieszkańców Olesna powielają stereotypy nazewnicze charakterystyczne dla nazwisk mieszczańskich? Swoją odpowiedź proszę uzasadnić.

Tak, powielają takie stereotypy nazewcznie typowe dla nazwis mieszczańskich ponieważ dużą grupę stanowią nazwiska odmiejscowe zakończone sufiksem -cki i -ski, a nazwiska mieszczańskie pierwotnie były tworzone od nazw odmiejscowych.

44)Jaka może być etymologia nazwiska Hanke?
Magda Czekaj podaje w swoim słowniku że nazwisko Hanke pochodzi od nazwy osoby o imieniu Hanke, czyli jest nazwiskiem odimiennym zgermanizowanym.

45) pytanie o 3 nazwiska złożone
Walignat - przezwisko określające cechy fizyczne właściciela wyrażone bezpośrednio, osoba o takim nazwisku mogła być znana z ciężkiej pięści albo chęci do bitki,

Golibrzuch - przezwisko określające cechy fizyczne właściciela wyrażone bezpośrednio, osoba o takim nazwisku mogła być znana z chodzenia bez wierchniego okrycia z odsłoniętym brzuchem

Darmochwał - przezwisko określające cechy psychiczne właściciela wyrażone bezpośrednio, osoba tak była zapewne znana z swej skłonności do chwalenia się

Eko pytania

1. MEDIAMORFOZA – złożony proces oddziaływania i dostosowania się subiektywnych potrzeb odbiorców, konsumentów i klientów mediów, istniejącej struktury politycznej i jej zdolności adaptatywnej, stanu konkurencji oraz innowacji społecznych i technologicznych, ze szczególnym naciskiem na technologię cyfrową.

2. Zakres badań Ekonomiki Mediów wg F.H. Flecka

1) poziom mikro / elementarny – poziom poszczególnych przedsięwzięć w dziedzinie mediów – np. ekonomika GW

2) poziom analiz cząstkowych - analiza sytuacji na rynku – np. ekonomika TV, prasy codziennej

3) poziom sektora mediów jako całości np. media w Pl

4) poziom makroanaliz – np. media w gospodarce – przyrównanie sektora mediów do innych dziedzin gospodarki

3. Potrzeby odbiorców:

1. Poznawcze
2. Uczuciowe
3. Integracji interpersonalnej

4. Ucieczki od rzeczywistości

4. CR4/CR8/ - czyli procentowy udział czterech, lub ośmiu największych firm./ HHI

cr4- wysoka- gdy firmy mają 50% lub więcej; średnia, gdy mają między 33% a 50%; niska, gdy mają mniej niż 33%

cr8- wysoka, gdy firmy mają 75% i więcej, średnia, gdy mają między 50% a 75%, niska mniej niż 50%

Indeks Herfindala Hirschmana (HHI) – jest miarą koncentracji rynku i określa szacunkowy poziom zagęszczenia w danej branży oraz poziom konkurencji na danym rynku podnosi się udziały do kwadratu i sumuje – wysoki udział powyżej 1800, średni pomiędzy 1000 a 1800, niski poniżej 1000

5. KLASYFIKACJA RYNKU (PRZYKŁADY)

• rynki geograficzne
• obszary dominującego wpływu (mało ważny w skali ogółu, ale ważne w skali jakiejś grupy np. target Radia Kampus)
• rynki zamierzone lub docelowe
• obszar statystyki miejskiej
• strefa miejska lub handlu detalicznego (łatwa dystrybucja np. w metrze)
• rynek pierwotny i wtórny
• rynek administracyjny (określa to jakiś organ)

6. Różnorodność refleksyjna:

• poziom w jakim istniejące w społeczeństwie preferencje są proporcjonalnie obecne w mediach
• równy dostęp do mediów

7. Przesłanki interwencji państwa:

- prawna i techniczna regulacja telekomunikacji- np. Federalna Komisja komunikowania USA

- urząd komunikacji elektronicznej- np. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji

- polityka anty-monopolowa

- informacyjne zabezpieczenie procesu rządzenia

- tworzenie warunków dla politycznej debaty

8. Instrumenty polityki ekonomicznej państwa w stosunku do mediów:

• Podatki

• Opłaty pocztowe

• Taryfy telekomunikacyjne

• Opłaty transportowe /kolej, samochody/

• Wspieranie edukacji

• Prasa mniejszości

• Kredyty preferencyjne

• Rządowe ogłoszenia

• Kontrakty z agencjami informacyjnymi

9. Oligopol- kilku dostawców, znaczna różnorodność produktów z tendencją do homogenizacji, stabilność cen- wzrost ani spadek cen się nie opłacają, intensywny marketing, umiarkowana konkurencja cenowa

10. konkurencja monopolistyczna- Wielu dostawców/ Towary i usługi są zróżnicowane (w innym źródle znalazłam, że są mało zróżnicowane, trzeba sprawdzić)/ Ograniczona lojalność klientów (tendencja do przerzucania się z jednego dostawcy do drugiego)/ Możliwość wejścia na rynek i wyjścia z niego/ Maksymalizacja zysku/ Bardzo wiele książek (tytułów), filmów, ale pochodzących od bardzo niewielu dostawców, producentów.

11. konkurencja doskonała- /Liczni dostawcy i odbiorcy/ Brak wpływu na ceny (zbyt mali na rynku by móc kształtować ceny)/ Maksymalizacja zysku/ Swoboda wejścia i wyjścia z rynku/ Produkty i usługi homogeniczne/ Kontinuum struktur rynkowych

12. Refocus- Ponowne skupienie uwagi Zmiany dokonujące się w otoczeniu społecznym i ekonomicznym są nieustanne, co oznacza, że relacje czasopisma z jego audytorium mogą osiągnąć punkt krytyczny, przy czym nic nie jest oczywiste. Część czytelników może oczekiwać pewnej postawy konserwatywnej, wierności pewnej koncepcji i rozwiązaniom, inni dokładnie czegoś wręcz przeciwnego, a więc zmiany, dostosowania do realiów czasu bieżącego. Każda modyfikacja rodzi kontrowersje, wydawca musi się jednak liczyć z tym, że zmiana w zawartości czasopisma może zarazem oznaczać nową strukturę audytorium. Niezdolność do właściwego określenia celu i audytorium może oznaczać niepowodzenie pisma i jego zniknięcie z rynku.

Ponadto czytelnicy mogą okazać się lojalni tylko w ograniczonym stopniu i przenieść swoje zainteresowania na tytuły konkurencyjne (z książki prof. Kowalskiego i b. Junga - "Media na rynku".

13. Cele firm medialnych:

Wzory oficjalne /oświadczenia, deklaracje, art. Wstępne, koncesyjne dokumenty/

Wzory komercyjne /praktyczne sposoby realizacji wzorów oficjalnych/

Wzory partykularne /pomysły osób tworzących program/

Wzory nieformalne /lobbing, naciski i inne wpływy/

14. Strategie firm medialnych

MAINSTREAM – nie wiemy, czy to, co robimy jest potrzebne, wiemy jednak, ze nie możemy z tego zrezygnować, bo inni też to robią

UPSTREAM – posiadania lub kontrola kluczowych zasobów dla działalności firmy

DOWNSTREAM – zwiększenie wpływu na rynek i stopnia kontroli operacji rynkowych

UP-SCALE – zwiększenie skali działalności, więcej produktów lub usług

UP-SCOPE – obejmowanie różnych dziedzin i branż mediów, dywersyfikacja działalności

15. dual produkt market

Podwójny produkt rynkowy - chyba chodzi o rynek towarów i usług medialnych, który dzieli się na rynek zawartości i rynek reklamy ( a między nimi występuje sprzężenie zwrotne). 

16. kapitalistyczne podejście do ekonomiki

"Ekonomia kapitalistyczna rozwiązuje problem mediów, jako dóbr ekonomicznych, z sobie właściwą prostotą, uznając, że każda 
wytwórczość i usługa, która przynosi dochód przysparza tym samym narodowego bogactwa, a więc tworzy produkt krajowy"

17. angażowanie środków finansowych

model klasyczny- intensywnosc kunkurencji-> finansowe zaagnazowanie-> jakosc zawartosci-> uzytecznosc dla audytorium-> dzialania rynku 
model zmodyfikowany- stosunki konkurencji: odbiorcy- innowacje- renta strukturalna-> zaagnazowanie finansowe: budżet- re-lanch-> jakosc zawartosci: info+ rozrywka= jakosc techniczna-> użytecznosc dla odbiorcow: info- rozyrwka- prestiż- uslugi dodatkowe-> dzialania rynku: odbiorcow- reklamy- renta strukturalna

18. wpływ polityki ekonomicznej na media:

Zmiany społeczne i historyczne, filozofia wartości, praktyka.